Het hefboomproject, een nieuwe koers

De Rode Pomp is dood

De legendarische zaal 'De Rode Pomp' in Nieuwpoort 59 9000 Gent, waar 16 jaar lang ongeveer 2000 concerten, 10 kameropera's, honderden en honderden diverse cultuurdaden werden georganiseerd, heeft opgehouden te bestaan. Vreemde zaak. De projectontwikkelaar of appartementenzetter/betonboer Upgrade Estate, vroeger Flanders Estate, met hoofdzetel in de Keizer Karelstraat 175 te Gent, heeft het leegstaand pand ernaast (4000 vierkante meter) Nieuwpoort 57 gekocht, en tegelijk ook het gebouw van de zaal, Nieuwpoort nr 59. Inderdaad, noch André Posman noch VZW De Verenigde Cultuurfabrieken waren eigenaar van het pand...

Dat gebeurde in mei 2008. Begin juni 2008 wordt het pand Nieuwpoort 59 door een wonderlijke samenloop van omstandigheden tegelijk afgekeurd door de brandweer, (toepassing nieuwe Europese wetten). De Rode Pomp moet dus sofort emigreren. Zaal en burelen worden ontmanteld, om zo snel als mogelijk de huur te kunnen opzeggen. Dat zal definitief en helemaal gebeuren tegen eind maart 2009.

Ondertussen vindt de programmering van De Rode Pomp op andere - het moet gezegd, zeer welwillende - locaties: het Lakenmetershuis, een prachtig zaaltje en uiterst geschikt voor kamermuziek, de Raadzaal van de Academie van Nederlandse Taal en Letterkunde, eveneens een héél fijne locatie en gezellig oubollige academische sfeer,en goed akoestiek, Sint Vincent-Cultuurkapel, waar we voorheen al de vocale concerten organiseerden, het Nieuwpoorttheater, ook een goede zaal voor kamermuziek, en Parnassus. De Rode Pomp wordt er bijzonder vriendelijk en gastvrij onthaald - wat de shock van de verhuis snel deed vergeten - maar stelt vast dat het publiek niet volgt, hoe aantrekkelijk en menselijk ook de nieuwe locaties. De Rode Pomp had, als we het zo bekijken, inderdaad een onvergelijkbare charme en aantrekkingskracht, en gelijk met de klassieke muziek was die sfeer mede een thuis voor velen.

Wij hier, André en familie, Anne, de secretaresse, de tijdelijke medewerkers van het ogenblik, Jan Bouquet, en de vele vrijwilligers die dagelijks over de vloer komen, van De Rode Pomp hebben dat ten volle aanvaard en begrepen.

Vanaf oktober 2008, dus nog maar een paar maand geleden, gingen we daarom intens op zoek naar een volledig andere werkformule, en een daarbij passende nieuwe vaste lokatie. En kijk, tijdens een deelname met het orkest van De Rode Pomp, 'Timur und seine Mannschaft' aan een benefietconcert voor de vzw CAW Artevelde, vzw Ateljee en vzw Kringloop (in hun zaal Parnassus, Oude Houtlei 124 te Gent, zondag 19 oktober 2008, om 13u ongeveer), krijgt voorzitter André Posman een ouderwets maar volledig visioen, dat een perfecte nieuwe structuur voor de komende concerten van De Rode Pomp aanreikte.

Alle toekomstige concerten worden hefboomconcerten. Elk concert wordt een hefboom dat iets dichts open maakt, iets zwaars als een veertje optilt, iets onmogelijk mogelijk maakt.

Hieronder wordt dit visioen, deze structuur kort toegelicht.

Leve de Rode Pomp !

Het project Rode Pomp Hefboomconcerten 2009 stelt zich 4 dwingende maatschappelijke goals tegelijk tot doel:

• ten eerste: de wereld van banken en bedrijven een kans geven zich positief te profileren in deze tijd van acute crisis
• ten tweede: de voor de samenleving levensnoodzakelijke productie van hoogwaardige cultuurdaden, in dit geval klassieke concerten, mét orkest en kamermuziek
• ten derde: het publiek voor klassieke concerten aanzienlijk te verruimen
• ten vierde: generatie van een bescheiden maar vaste stroom financiële middelen bestemd om de meest-behoeftigen hier en elders te helpen, via personen en organisaties die zich daar bona fide en direct mee bezighouden.

Dit project wil een prototype zijn voor vele gelijkaardige toekomstige projecten. We willen dus géén auteursrecht op deze formule, en dromen ervan dat vele cultuurhuizen deze weg opgaan.

Dit project start op begin 2009. In de loop van dat jaar worden reeds een 30 items in de geest van het project gebracht. Daaronder zijn meerdere 'Timur und seine Mannschaft', ons eigen strijkorkest rond pianist Timur Sergeyenia. Daarnaast zijn er 25 items kamermuziek. Alle concerten zullen benefietconcerten zijn. In 2009 worden de mogelijkheden en de goede werking van het systeem verkend. Nadien wordt het volgens de bevindingen aangepast. Van het succes van het project RPHefboomconcerten2009 zal afhangen hoe het project zich verder ontwikkelt. Misschien lukt het helemaal niet: maar we hebben het dan toch geprobeerd.

In dit project speelt De Rode Pomp een organiserende rol. Daarachter staat de juridische structuur van VZW De Verenigde Cultuurfabrieken, een tot eind 2009 door de Oost Vlaamse Provincie, de Stad Gent en de Vlaamse Gemeenschap gesubsidieerde concertorganisatie.
In juni 2008 werd de activiteit als concertorganisator in eigen zaal De Rode Pomp in Nieuwpoort 59 te Gent stopgezet. Na een proefperiode (september-december 2008) op diverse locaties besloot De Rode Pomp nauw samen te werken met Parnassus, een weinig bespeelde ex-kerk in de Oude Houtlei te Gent. Uit diverse gesprekken, en voornamelijk uit de ervaring van het hogergenoemde benefietgebeuren op zondag 19 oktober 2008 ontsproot heel snel, in stukken en brokken, dit Project Rodepomp Hefboomconcerten 2009, voor een betere wereld.

Vijf krachtlijnen

Vijf opvattingen, waarvan het waarheidsgehalte in de huidige globale crisisomstandigheden zonneklaar is, onderschragen het Project RP-Hefboomconcerten2009. Elk van deze krachtlijnen wordt verder uitgebreid toegelicht.

♦ 'All that is not given, is lost'. Zo radicaal willen wij het stellen. De spreuk is komt zowel uit de Indische spiritualiteit, als uit de Islam. De globale financiële en economische crisis die de wereld vandaag in een afgrond duwt, zet deze spreuk tegen een actuele en levende achtergrond. De duizenden miljarden dollars die verloren gingen, hadden 'de hefboom' kunnen zijn voor een massale verheffing van al het 'achtergeblevene' in de huidige wereld.

♦ De term 'money' betekent etymologisch: 'Pas op, wordt wakker, zoniet ben je alles kwijt! Het verhaal van de Belgen die in 326 AC Rome bezetten, (zie verder) werpt een glashelder licht op de etymologische constructie ‘money/munt/moneta/wordt wakker!' Het kataklytisch zwart gat, waarin alle geld zal verdwijnen, dat niet beantwoordt aan de intrinsieke spirituele betekenis van het woord zelf, is pijnlijk reëel: dat bewijst voluit de huidige financiële crisis . Geld 'geldt' existentiëel alléén als het gegeven wordt, als het de mensen helpt ontvoogden en ontwaken, om waardig mens te zijn.

♦ Alléén een geïntegreerde, centrumzoekende kunst - niet de grensoverschrijdend, centrumvliedende, perverterende en geperverteerde kunst, een kunst die niet verwondt - kan ertoe bijdragen dat de wereld beter wordt. Een kunst die de taboes niet probeert te vernietigen, maar binnen de grenzen ervan een effect, dat de mens help zich zijn verheven aard te herinneren, dat geneest, dat een sfeer schept waarin de mens zijn uiteindelijke thuis herkent.

♦ Die niet waagt niet wint. Er moeten nooit-gedurfde risico's genomen geworden, om extreem positieve doelen te realiseren. Het grootste risico: datgene wat doorgaat als 'realiteit' te durven bekijken en ervaren als 'illusie'. En: de doorgaans als illusoir bestempelde utopische samenleving, (rechtvaardig, paradijselijk, zonder armoede, vol bewuste en verlichte mensen) durven bekijken als conditio sine qua non voor de mensheid om te overleven.

♦ Wat de toekomst van de wereld betreft, zijn er slechts twee opties: ofwel wordt de utopie werkelijkheid, ofwel de distopie. De positieve droom, ofwel de nachtmerrie. Het is nu de allerhoogste tijd, dat de mens zijn voelen en denken, zijn handelen en dromen exclusief en met grote kracht afstemt op de utopie. De distopie, de nachtmerrie moet radicaal gewist worden. De cultuur, die drager is van deze distopie dient bestreden, niet meer gesubsidieerd. De stoutste utopie wordt in volle vaart werkelijkheid.

Zeven elementen

A. Er is heden nog steeds de 'arme', de 'behoeftige', en die moet geholpen worden. De wereld werd in korte tijd een dorp. Eén tendens poogt dit te ontkennen, een andere beaamt dit volmondig. Creatief gaat deze in op de uitdagingen die daaruit voortkomen. Honger, ziekte, analfabetisme, feodale verhoudingen, pijnlijke consequenties van allerlei migratiegolven zijn problemen die onze buren van het dorp teisteren, -géén items meer van verre onbereikbare continenten.

B. Er zijn een heleboel individuen en verenigingen die deze problemen dagelijks aanpakken, door hun arbeid, door hun organisatorische en technische input, door hun geldelijke bijdrage. Wij noemen hen de benefieters. Zij hebben steeds en acuut geld nodig om hun ethisch hoogstaande, bevrijdende en verlichte doelen te realiseren. Zij streven naar een wereldhuishouding, waarin welvaart, rechtvaardige verdeling der goederen, gelijkheid en gerechtigheid een algemene norm zijn.

C. Zonder consumptie is de klassieke muziek ten dode opgeschreven. Er is het publiek van de klassieke concerten, dat heden dramatisch afneemt, door een combinatie van factoren: gebrek aan aandacht van de media, die volledig naar massa-events en spektakel gaat, door het gebrek aan opvoeding. De westerse klassieke muziek is misschien dé belangrijkste schat in de hele wereldcultuur, en als deze muziek niet gespeeld en beluisterd wordt, is ze dood. Dat mag niet gebeuren.

D. Er is de klassieke musicus die in wezen een behoeftig persoon is. Hij heeft de 'academische' opleiding achter de rug om te musiceren op het hoogst mogelijke niveau. Maar hij vertoeft op een zinkend schip: de vraag naar klassiek is véél kleiner dan het aanbod. Als het aanbod aangepast wordt aan de vraag naar klassiek, is zij dood. Als de subsidies voor de orkesten, voor de opera, enz. stopgezet worden, wordt de klassieke musicus een behoeftig persoon. Hijzelf is daar zich weinig van bewust, de organisator van klassieke concerten wel.

E. Er is de sponsor, de mecenas, de filantroop, de idealist die geld en tijd beschikbaar stelt om de musici te betalen, opdat zij hun muzikale taak van hogere orde, waar zij een leven vol studie en inzet voor over hebben, kunnen vervullen.

F. Er is de Parnassus-concertzaal, Oude Houtlei 124 Gent, voormalige Franciscaner-kerk, gekend als 'armenkerk', met tot onlangs nog brooduitdelingen en dormitoria voor daklozen, heden bezit van VZW CAW Artevelde en VZW Ateljee, een grote welzijnsorganisatie. Zij moet op gebied van klassieke muziek een 'place to be' worden. Parnassus wordt de vaste plaats van de benefietconcerten. www.parnassus.be

G. En er is De Rode Pomp (VZW De Verenigde Cultuurfabrieken/Flanders Chambermusic Alliance/Galerij La Perseveranza), de integrerende factor tussen tussen A,B,C,D,E, en F. De Rode Pomp is de organisator van de benefietevents.

Een geïntegreerde cultuurdaad

De Rode Pomp integreert deze 7 elementen tot een superbe culturele daad met een hoog éénheidsgehalte:

♦ De Rode Pomp helpt van Parnassus (F) op termijn een internationaal gekende plaats maken, een echte 'place to be', waar exclusief en systematisch 'benefiet-concerten' van hogere orde worden geproduceerd.

• Deze ex-rituele ruimte herbergt de traditie van liefdadigheid.
• In haar toekomstige vorm wordt deze traditie gesublimeerd tot een artistiek gegeven van hogere orde, met misschien nog groter en internationaler benefiet-effect als in de tijd van de Paters Franciscanen.
• Deze ex-kerk is geklasseerd door de Dienst Monumentenzorg Oost Vlaanderen. Als dusdanig is zij kandidaat voor subsidies voor restauratie.
• De zaal is, mits akoestische correctie, bijzonder geschikt als concertruimte (450 pp). Zij heeft recht op subsidies van De Stad Gent, de Provincie Oost-Vlaanderen en de Vlaamse Gemeenschap voor de inrichting als concertruimte.
• Zij is een prachtig neoclassicistische negentiende-eeuws bouwwerk, dat zich bovendien bijzonder goed leent tot een plastisch-chirurgische, of een artistiek-architectonische ingreep, (tegelijk akoestisch verbeterend).
• Het doel van het project Rode Pomp Hefboomconcerten 2009, is de oude rituele functie te transcenderen tot een geïntegreerde, moderne, artistiek-spirituele functie. Het wordt met andere woorden mogelijk dat de relicten van de oude rituele functie (biechtstoelen, altaren, preekstoel, enz) in zekere zin uit de focus verdwijnen, en, als het nodig is, ze door een kunstgreep opnieuw in de focus te brengen.
• De plannen voor restauratie, plastische ingreep, akoestische adaptatie zijn in constructie, in bindend overleg uiteraard met de eigenaar van de locatie. Bedoeling van de Rode Pomp is bij te dragen tot, niet te pretenderen.

♦ De Rode Pomp zoekt voor elk concert een sponsor of mecenas (E)

• De kost van het concertproduct wordt dus op voorhand door (E) betaald, zomaar, omdat 'All that is not given, is lost'. Het gaat eerder om mecenaat dan om sponsoring. De Rode Pomp realiseert zich uit ervaring dat er geen échte return kan worden voorzien, en dat vooral beroep wordt gedaan op cultureel inzicht en verantwoordelijkheidsgevoel van de gever.
• Niet het publiek, niet de subsidieërende overheid, maar de sponsor betaalt de musicus op een zo rechtstreeks als mogelijke wijze. Zo is er al één groep potentiële behoeftigen van de bedelstaf gered: dank zij de bijdragen van de sponsors/mecenassen moeten zij om te overleven géén ander beroep kiezen, na hun muziekstudies. Zij kunnen hun zeer speciale en voor de maatschappij broodnodige roeping beleven en ontwikkelen.

♦ De Rode Pomp brengt een groot publiek samen voor dit concert, in nauwe samenwerking met de benefieters (B). Er wordt gemikt op een volle zaal voor elk concert. Dat is haalbaar, want de benefieters willen geld voor hun doel. Met grote inzet bevolken zij, samen met de normale concertpubliciteit in de media en op de affiche, de nieuwe zaal.

♦ De integrale opbrengst van de ticket-verkoop, aangevuld met extra giften en de opbrengst van verkoop van catering ter plaatse, gaat rechtstreeks naar één uitgekozen partner uit de groep van benefieters, die het concert mede bevolkt heeft.

Besluit

Op deze manier komt een geïntegreerd kunstproduct tot stand,

• waarin het geven van de sponsor door het geven (de arbeid) van De Rode Pomp en de musici omgezet wordt in een hoogwaardig maar vluchtig, niet vervuilend en verheffend kunstproduct.
• het publiek, bijeengetrommeld door De Rode Pomp (G) en de gevende ijverende arbeid van de benefieters (B), (per concert tot een 400 pp) is zich bewust dat hun geld, betaald voor het ticket, integraal naar het vermelde en duidelijke gesteld sociale doel gaat, zonder tussenpersonen, om de hoogste nood te lenigen, om te helpen bij structurele oplossingen voor betreffende hangende problemen, om de behoeftigen te helpen zichzelf te helpen, met andere woorden om bij te dragen aan de emancipatie van de mensen.

Iedereen tevreden, iedereen geholpen: de musici spelen muziek, het publiek geniet, de NGO's gaan naar huis met een som die toch kan tellen, en wéér is bijgedragen tot de vrede en welvaart in het dorp.


^ Terug naar boven